Test rehberi



sayfa1/4
kilavuzu.com > kullanım kılavuzu > Test
  1   2   3   4
T.C.

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ

HAFSA SULTAN HASTANESİ

BİYOKİMYA LABORATUVARI

TEST REHBERİ

EYLÜL 2013

İÇİNDEKİLER

SayfaNo:

A. GENEL BİLGİLER

A.1. TANIM

A.2. GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLAR

B. TEST REHBERİ

B.1. ÖRNEKLERİN ÇALIŞILMA ZAMANI

B.2. ÖRNEKLERİN TÜRÜ

B.3. ÖN HAZIRLIK İŞLEMİ GEREKTİREN TESTLERE AİT BİLGİ

B.4.ÖRNEK ALIMI İLE İLGİLİ KURALLAR

B.5.ÖRNEK KABUL VE RED KRİTERLERİ

B.6. ÖRNEKLERİN UYGUN ŞEKİLDE ALINMASI VE UYGUN ŞEKİLDE TRANSFERİ

B.7. ÖRNEK KAPLARININ UYGUN ŞEKİLDE ETİKETLENMESİ

B.8.SONUÇ VERME SÜRELERİ

C. LABORATUVAR İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ

C.1. PREANALİTİK SÜREÇ

C.1.1. MESAİ SAATLERİ İÇERİSİNDE POLİKLİNİKTEN İSTENEN TETKİKLER

C.1.2. YATAKLI SERVİSLERDEN İSTENEN TETKİKLER

C.1.3. ÖRNEKLERİN ALINMASI

C.1.3.1.KULLANILACAK MALZEMELER

C.1.3.2. ÖRNEK ALINMASINDA UYGULANACAK PROSEDÜRLER

C.1.4. ÖRNEKLERİN LABORATUVARA ULAŞTIRILMASI

C.2.ANALİTİK SÜREÇ

C.2.1. HAZIRLIK İŞLEMLERİ

C.2.2. ÖRNEKLERİN SANTRİFÜJÜ

C.2.3. ÖRNEKLERİN ÇALIŞILMA SÜRESİ

C.2.4. KAN ÖRNEKLERİNİN AYRILMASI VE ÇÖZÜLEREK TEKRAR ÇALIŞILMASI

C.2.5. SAKLAMA KOŞULLARI

C.2.6. İNTERFERANS

C.2.7. TETKİKLERİN ÇALIŞILMASI

C.3.POSTANALİTİK SÜREÇ

C.3.1.ÖRNEKLERİN ÇALIŞMA SONRASI İMHASI

C.3.2.BİYOKİMYA LABORATUVARI TESTLERİ SONUÇ TESLİM SÜRELERİ

D. PANİK DEĞER LİSTELERİ

D.1.BİYOKİMYA LABORATUVARI PANİK DEĞER LİSTESİ

D.2.BİYOKİMYA LABORATUVARI PANİK DEĞER BİLDİRİM TALİMATI

E. NUMUNE KABUL KRİTERLERİ

G. BİYOKİMYA LABORATUVARINDA ÇALIŞILAN TESTLER

G.1.BİYOKİMYA TESTLERİ

G.2.HORMON TESTLERİ

G.3.İDRAR TESTLERİ

G.4.HEMATOLOJİ TESTLERİ

G.5.KOAGÜLASYON TESTLERİ

G.6.ELİSA TESTLERİ

G.7.FLOW SİTOMETRİ TESTLERİ

G.8.HPLC TESTLERİ

G.9.ELEKTROFOREZ TESTLERİ

G.10.AMİNO ASİT KROMATOGRAFİSİ TESTLERİ

A. GENEL BİLGİLER

A.1. TANIM

Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi Biyokimya Laboratuvarı aşağıda yazılı 12 birimden oluşmaktadır:

  1. Biyokimya ve İlaç Düzeyleri Birimi

  2. Hormon Birimi

  3. İdrar Birimi

  4. Hematoloji Birimi

  5. Koagülasyon Birimi

  6. ELİSA Birimi

  7. Flow Sitometri Birimi

  8. HPLC Birimi

  9. Elektroforez Birimi

  10. Metabolizma Birimi (Amino Asit Kromatografisi)

  11. Hasta Başı Testleri Birimi


A.2. GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLAR

Laboratuvar Öğretim Üyesi veya Uzmanı Görev Tanımı:

  1. Test bazında kit verimliliğini hesaplamak.

  2. Reddedilen örneklerin reddedilme nedenlerine göre aylık analiz yapmak.

  3. Zamanında verilmeyen sonuçların nedenlerine göre aylık analiz yapmak.

  4. Reddedilen örneklere yönelik düzeltici önleyici faaliyetler başlatmak.

  5. Zamanındaverilmeyensonuçlara yönelik düzeltici önleyici faaliyet başlatmak.

  6. Test çalışılan her bir cihazın bakım(günlük haftalık aylık bakım ve kontrol kalibrasyon) kayıtlarını raporlamak.

  7. Laboratuvar güvenliği ve kişisel koruyucu ekipman kullanımı konusunda her ay laboratuvar çalışanlarına eğitim vermek.

  8. Hasta başı test cihazlarının kullanımına yönelik süreçleri kontrol etmek.

  9. Mesai saatleri içinde çalışılan tüm testleri onaylamak.

  10. Klinisyen uzman tabiplere laboratuvar sonuçları hakkında sorulduğunda bilgilendirme yapmak.

  11. Laboratuvarda çalışılan testlerin doğru ve güvenilir çıkması için gerekli çalışmaları yapmak.

  12. Çıkan sonuçların birbiriyle ve klinikle uyumunu denetleyip gereğinde müdahale etmek.

  13. Teknisyenlerin çalışma düzenlerini organize etmek.

  14. Malzeme alımı konusunda laboratuvar ihtiyacını tespit ederek gerekli çalışmaları yapmak.

  15. Laboratuvarla ilgili kalite çalışmalarını gerçekleştirmek.

  16. Kalite ile ilgili eğitim çalışmalarını gerçekleştirmek.


Baş teknisyen Görev Tanımı:

  1. Laboratuvarda görev yapan tüm teknisyen ve personelin çalışma yerleri ve senelik izin programının belirlenmesinde laboratuvar yöneticisi öğretim üyesi ile birlikte sorumluluk alır.

  2. Teknisyenler, laboratuar personeli ve laboratuar sekreterlerinin günlük izinlerinde çalışma programını aksatmayacak şekilde gerekli görevlendirmeleri yapmakla sorumludur.



  3. Laboratuvarda kullanılan kit ve diğer malzemelerin stok kontrolleri ve takibini yapmakla sorumludur.

  4. Biyokimya laboratuarı soğuk hava deposu ve sarf malzeme deposu sorumlusudur.

  5. Depodan rutin işleyişe yetecek miktarda aylık malzeme talebini otomasyon sistemi üzerinden yapmakla yükümlüdür.

  6. Laboratuvar yöneticisi olmadığı zaman gerekebilecek iletişimi sağlamakla yükümlüdür.

Teknisyen Görev Tanımı:

Laboratuvarların işleyişine göre sorumlu uzman veya başteknisyen tarafından kendilerine verilen görevleri yaparlar.

  1. Biyokimya laboratuvarında farklı bölümlerinde görev yapmaktadırlar.

  2. Numune kabul, hazırlık ve saklama işlemlerini hazırlanan prosedürlere göre yaparlar.

  3. Ret edilen numune varsa otomasyon sistemine sebebi ile birlikte kaydederler.

  4. Panik değerde çıkan sonuçlar bilgisayar isteminde farklı renkte uyarı yazısı ile beraber görülmektedir. Poliklinikler ve servislerdeki sağlık personelleri aynı ekranı anında görebilmektedirler. Panik değer bildirimi yaparlar ve LİS sitemine bildirimi kayıt ederler.

  5. Buzdolapları ve laboratuvar sıcaklık-nem takip çizelgelerini doldururlar. Aylık olarak dosyalarlar.

  6. Çalıştıkları birimde laboratuvar otomasyon sisteminde çalışılan testlerin teknik onaylarını yaparlar. Nöbet koşullarında son onaylarını da yaparlar.

  7. Kendilerine verilen eğitim ile ilgili görevleri yaparlar.

  8. Teknisyenler günlük ve saatlik izinleri önce başteknisyene sonra laboratuvar yöneticisi öğretim üyesine bildirmekle yükümlüdür. Laboratuvar yöneticisi öğretim üyesine ulaşılamadığında birim sorumlusu öğretim üyesine haber verilecektir.


B. TEST REHBERİ

B.1.ÖRNEKLERİN ÇALIŞILMA ZAMANI

Tabloda belirtilmiştir.

B.2.ÖRNEKLERİN TÜRÜ

Tabloda belirtilmiştir.

B.3.ÖN HAZIRLIK İŞLEMİ GEREKTİREN TESTLERE AİT BİLGİ

Biyokimya ve hormon tetkikleri için 10-12 saatlik açlık gerekir.

Tokluk kan şekeritesti için normal bir öğünden 2 saat sonra kan alınır.

OGTT(Oral Glukoz Tolerans Testi);

Hasta test öncesi 3 gün süreyle günde 150 gram karbonhidrat içeren diyet almalıdır. (Az yememelidir, normal diyet almalıdır).

Testin Uygulanışı: Test sabah 08.00-09.00 arası başlatılır. Hastadan eczanede satılan ve 50-75-100 gr glikoz içeren hazır solüsyondan satın alarak istenirse bir adet limonla beraber getirmeleri istenir. Önce açlık kan şekeri (10-16 saat açlık önerilir) ölçülür. Erişkinde 75 g ikinci saatte, gebelerde 75 ikinci saatte veya 100 g 1, 2 ve 3. saatlerde, çocuklarda 1.75 g/kg (maksimum 75 g) oral glukoz solüsyonları hastaya içirilir. Test açıklamalarında belirtilen saatlerde kan alınır.

Test sırasında ilaç,kahve ve sigara kullanılmamalıdır.Test sırasında yürümeye izin verilir ancak test sırasında ve öncesinde egzersizden kaçınılmalıdır. Kan alımları saati geldiğinde hastanemiz kan alma biriminde öncelikli hasta olarak yapılır.
Kreatinin Klirensi

24 saatlik idrar toplanır, aynı gün kan verilir. Kan ve idrarda kreatinin değeri ölçülür. Formül ile hesaplanır. ( Kr. Klirensi (mL/dk) =İdrar kreatinini (mg/dL) xGünlük idrar volümü (mL) / Serum kreatinini (mg/dL) x 1440)
B.4.ÖRNEK ALIMI İLE İLGİLİ KURALLAR

Venöz kan örneği alımı

Bebek ve küçük çocuklar sedyeye, beş yaşından büyük çocuk ve yetişkinler kan alma koltuğuna alınarak kan alınmalıdır. Kan alınan kolun, teknisyenin rahat çalışabileceği tarafta olması gerekir. Kan alma esnasında hastanın ayakta durması veya yüksek bir tabureye oturması uygun değildir. Bazı hastaların, alınan önlemlere rağmen kan alma esnasında baygınlık geçirebileceklerini bilmek ve buna hazırlıklı olmak gerekir. Bu şekildeki beklenmedik sağlık problemlerinde Mavi Kod prosedürü uygulanır.

Kanı alacak kişi mutlaka eldiven giymelidir.

  1. Kan alınan kişinin tüp etiketinde yazan isimle aynı kişi olduğundan emin olmak gerekir.

  2. Kan alma için gereken tüm malzemeler (Farklı amaçlı tüpler, lanset, enjektör, pamuk, alkol) hazır olmalı ve gözden geçirilmelidir.

  3. Kolun etrafına dirseğin yukarısında bir turnike bağlanır. Turnike çok sıkı bağlanmamalı, ön kola gidecek arter akımını bozmadan ven içerisindeki kanı artıracak şekilde baskı yapılmalıdır.

  4. Sol elin işaret parmağı kullanılarak, en elverişli ven palpasyonla bulur.

  5. Kan alınacak cilt bölgesi % 70’lik alkolle silinir.

  6. Sol elin başparmağı ile venin üzerine getirilir. Enjektör sağ elin başparmağı ile tutulur. Boşta kalan sağ işaret parmağı iğnenin enjektöre girdiği kısma konarak iğneye yön vermede kullanılır İğne venin yönü ile aynı doğrultuda olmalı ve iğne ile kol arasındaki 15 derece açı bulunmalıdır. İğne kan akımı yönünde damara batırılır.

  7. Venin bariz şekilde görüldüğü bölgenin biraz altından girmek gerekir. Bu şekilde iğneye destek olacak doku temin edilmiş olur.

  8. İğne vene girer girmez enjektöre kan dolmaya başlayacaktır. Bu sırada iğne ve enjektörü oynatmamak ve enjektörün pistonunu fazla emme basıncı yaratacak biçimde fazla hızlı çekmemek gerekir. Damara girilip kan gelmeye başladıktan sonra, turnikeyi kan alma işleminin sonuna kadar tutmamalı, biraz sonra gevşetmelidir. Uzun süreli turnike tatbikinin test sonuçlarından yanlışlıklara yol açabileceği unutulmamalıdır.

  9. İğneyi damardan çıkarmadan önce turnikeyi mutlaka açmak gerekir. İğnenin girdiği yere temiz ve kuru bir pamuk konur ve iğne bundan sonra çabucak çekerek çıkartılır. Hastaya kan duruncaya kadar birkaç dakika için pamuğun üzerine ovalamadan hafifçe bastırması söylenir.

  10. Vakumlu tüp kullanılmıyorsa, kan enjektörden tüplere boşaltılırken enjektörün ucundaki iğne mutlaka çıkartılmalıdır. Kanı tüplere pıhtılaşma başlamadan boşaltmak gerekir.

Not :

  1. Bir vene çabuk girilemediği taktirde, işaret parmağı ile ven palpe edilir sabit tutulduktan sonra, iğneyi venden dışarı çekmek fakat deriden dışarı çıkartmadan cilt atından hareket ettirerek yeniden yön vermek gerekir. Yine de bazen iğneyi çıkartıp yeni bir vene ponksiyon yapmak zorunda kalınabilir. Bir teknisyen aynı hastaya üç defadan fazla iğne batırmamalıdır. İkinci deneme sonunda kan alamayan teknisyenin başkasından yardım istemesi en doğru yoldur.

  2. Kan alınması sırasında iğnenin girdiği yerin çevresinde bir şişme olmaya başlarsa bu ya iğnenin veni delip geçtiğine ya da iğne ucunun bir kısmının venin dışında olup dokuya kan sızdığına işaret eder. Bu durumda turnikeyi açıp iğneyi hemen çıkartmak ve kuru pamukla delinen yere bastırmak gerekir. Bir hastada kolayca girilebilecek ven sayısının sınırlı olduğu ve bu venlerin korunmasının önemli olduğu unutulmamalıdır.

  3. Kan alma sırasında hastanın her iki koluna da intravenöz sıvı verilmekte ise, mutlaka sıvının verildiği noktanın 8-10 cm daha aşağısından (distalinden) girmek gerekir.

  4. Kol ve ön kol iyice arandığı halde uygun bir ven bulunamazsa bilek veya el venleri, bu da mümkün olmazsa ayak bileği veni aranmalıdır. Ancak çaresiz kalınan durumlarda bu son yola başvurulmalıdır.

Spot idrar

Hastadan herhangi bir zamanda alınan anlık idrar örneğidir. Anlık idrar için öncesinde özel bir temizlik işlemine gerek yoktur. Bir miktar idrar dışarı yapıldıktan sonra orta idrar kaba toplanır son kısım idrar dışarı atılır. Bu şekilde orta idrardan tahlil yapılmış olur. İdrar örneği en geç yarım saat içerisinde laboratuvara ulaştırılmalıdır.

24 saatlik idrar

1.gün: Sabah ilk idrar atılır. Saat kaydedilir.

Gündüz ve gece kalan saatlerde yapılan bütün idrarlar toplama kabına alınır. Numune kabı buzdolabında + 4 derecede (Buzdolabı alt rafları) saklanır.

2.gün: Kaydedilen saatte ilk sabah örneği kaba eklenir ve işleme son verilir.

Not:

  1. İdrar toplama işlemi sırasında kişi normal sıvı alımına devam eder.

  2. Numune kabı; hiç kullanılmamış (cam veya boş plastik su şisesi) olmalıdır.

  3. Numune miktarı 24 saatlik idrar kabının kapasitesini aşarsa başka bir kaba konur ve yine soğukta bekletilir.

  4. Numunenin ağzı güvenli şekilde kapatılır, dik tutulur, mümkün olduğu kadar çabuk laboratuvara ulaştırılır.

  5. İdrar toplama kabını siyah, ışık geçirmeyen bir poşet içinde hastaneye getirilir.

  6. Cuma ve Cumartesi günleri 24 saatlik idrar toplanmamalıdır.

Beyin omurilik sıvısı

Lumbal ponksiyonu takiben laboratuvardan temin edilen steril cam tüple laboratuvara ulaştırılan numunedir.

Asit, plevra ve diğer vücut sıvı örnekleri

Materyalin alımını takiben laboratuvara cam tüple ulaştırılan numunedir.

B.5.ÖRNEK KABUL VE RED KRİTERLERİ

ÖRNEK KABUL KRİTERLERİ

1-Etiketleme:

- Numunenin etiketi olmalıdır.

-Doğru etiketleme yapılmış olmalıdır.

-Etiket okunaklı olmalıdır.

-Etiket örnek kabı üzerine çıkmayacak şekilde yapışmış olmalıdır.

-Hasta ismi, protokol numarası, tarih olmalıdır.

2-Örnek Toplanması:

Venöz kanörnekleri:

- Numuneler doğru tüplere alınmış olmalıdır.

-Örnek miktarları yeterli olmalıdır. Rutin biyokimya ve hormon testleri için ideal olarak tüpün üzerindeki kan alma çizgisine kadar kan alınmış olmalıdır.

-Antikoagülan içeren tüplere alınan kanlar mutlaka işaret çizgisine kadar doldurulmalıdır.

-Rutin biyokimya ve hormon testleri için örnekler açken alınmalıdır. Yetişkinler için 12 saatlik açlık gereklidir. Çocuklarda en az 3 saatlik açlık örneği kullanılabilir. Acil durumda ve bazı tetkikler için hastanın aç veya tok olduğu sorgulanmamalıdır.

İdrar örnekleri:

-Doğru kaba alınmış olmalıdır.

-İdeal olarak en az 5 mL volümde olmalıdır. Çocuklarda 2 mL hacim yeterlidir.
3-Örneğin transportu:

- Özel transport kabı içerisinde ve numune çalışma zamanı süresine uygun şekilde en geç bir saat içinde laboratuvara iletilmiş olmalıdır.

-İdrar numunelerinin ağızları güvenli bir şekilde kapatılmış ve dik tutulmuş olmalıdır.
ÖRNEK RET KRİTERLERİ

  1. Örnek kabul kriterlerine uygun olmayan tüm örnekler reddedilir. Reddedilen numuneler laboratuvar kabul sekreteri tarafından labaratuvar otomasyon istemine girilir. Red edilen numneler istemi yapan tarafından renk kodu değişerek istemi yapan tarafında hemen red edilme şeklinde ekranda belirir. İstemi yapanlar red edilmeyi gördüklerinde sebebini öğrenerek tekrar numune gönderme veya istemden vazgeçme yoluna gidebilir.

Tekrar alınması güç olan BOS, plevra, periton sıvısı gibi örnekler istemi yapan birime numune red krieterlerine girdiği bilgisi verilerek incelenir.

Örnek red kriterleri Hastane kalite sistemi HKS versiyon 5.1 ekinde bulunan hata kodları sınıflandırmasına göre kodlara ayrılmış ve hata kodları Hastane otomasyon sistemine laboratuvar sekreteri tarafında girilmektedir. Ancak HKS versiyon 5.te belirtilen aşağıda listelenen L1-59 adet kodun tamamı Hastane otomasyon siteminde L1-59 şeklinde bulunmamaktadır. İdeali Sağlık bakanlığının arayüz güncellemesi yaparak hastanelerde girilen sistemin otomatik olarak bakanlığa veri akışı olarak sağlanmasıdır. Ancak bu ideal Mayıs2017 itibarı ile henüz gerçekleşmemiştir.
  1   2   3   4

sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

Test rehberi iconTest rehberi

Test rehberi iconTest Balonu: Ventilatörün çalışır durumda olduğunu test etmek için...

Test rehberi iconProgrami başvuru rehberi

Test rehberi iconİÇ kontrol sistemi kurulumu rehberi

Test rehberi iconÇocuk ve aile değerlendirme rehberi

Test rehberi iconKimyasal Güvenlik Değerlendirmesi Rehberi

Test rehberi iconJaponca Konuşma Yarışması Rehberi

Test rehberi iconJaponya Tanıtım Yarışması Rehberi

Test rehberi iconÖğretmenlik Uygulaması Dersi Rehberi

Test rehberi iconBirlikte Çalışabilirlik Esasları Rehberi


kullanım kılavuzu





© 2000-2020
kişileri
kilavuzu.com
.. Ev