Bİr elektronik firmasinin montaj hatlarinin ergonomik analiZİ



sayfa1/4
kilavuzu.com > kullanım kılavuzu > Araştırma
  1   2   3   4

ÖHÜ Müh. Bilim. Derg. / OHU J. Eng. Sci.

ISSN: 2564-6605

doi: xxxxxxxxx

Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt 7, Sayı 1, (2018), 475-482

Omer Halisdemir University Journal of Engineering Sciences, Volume 7, Issue 1, (2018), 475-482


Araştırma / Research





BİR ELEKTRONİK FİRMASININ MONTAJ HATLARININ ERGONOMİK ANALİZİ

Elifnur ALKAN (ORCID: numara alınmalı)1*

Mehmet Ali ILGIN (ORCID: numara alınmalı)
Endüstri Mühendisliği Bölümü, Mühendislik Fakültesi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Manisa, Türkiye
Geliş / Received: 07.05.2017

Düzeltmelerin gelişi / Received in revised form: 15.11.2017

Kabul / Accepted: 18.11.2017
ÖZ
Günümüzün yüksek düzeyde rekabet içeren iş ortamında karlılığı ve pazar payını belirleyen en önemli unsurlardan biri verimliliktir. Verimlilik hedeflerine ulaşabilmek için de üretim tesislerinin ergonomik değerlendirmesinin yapılması zorunludur. Bu çalışmada bir elektronik firmasına ait ana montaj hatlarının ergonomik değerlendirmesi için üç aşamadan oluşan bir yaklaşım önerilmiştir. İlk aşamada firmada bulunan ana montaj hatları üç farklı ergonomik değerlendirme yöntemiyle analiz edilmiştir. İkinci aşamada ergonomik koşulları en kötü olan hat belirlenmiştir. Üçüncü aşamada, hatların katma değersiz süreleri zaman etüdü ile hesaplanmıştır. Korelasyon analizi yapılarak ergonomik koşullar ile katma değersiz süreler arasında ilişki belirlenmiştir. Yetersiz ergonomik koşulların, katma değersiz süreleri arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Montaj hattı, ergonomi, çok kriterli karar verme

ERGONOMIC ANALYSIS OF ASSEMBLY LINES IN AN ELECTRONICS COMPANY

ABSTRACT
Productivity is one of the most important factors affecting the profitability and market share in today's highly competitive business environment. Ergonomic evaluation of production facilities is a must for the achievement of productivity targets. In this study, a three-phase approach is proposed for the ergonomic evaluation of main assembly lines of an electronics company. Main assembly lines were analyzed in the first phase by using three different ergonomic evaluation methods. In the second phase, multi-criteria decision making techniques were used in order to determine the line with the worst ergonomic conditions. Time study was used in the third phase for the determination of non-value added times of the lines. The relationship between ergonomic conditions and non-value added times was determined by carrying out a correlation analysis. It has been concluded that insufficient ergonomic conditions increase non-value added times.
Keywords: Assembly line, ergonomics, multi-criteria decision making

1. GİRİŞ
Günümüz piyasasında rekabet avantajı getiren temel nokta, müşteri beklentilerini en uygun maliyetle en doğru şekilde karşılayabilmektir [1]. Kurum verimliliğini etkileyen faktörler iyi analiz edilirse maliyetler daha doğru hesaplanır. Buna bağlı olarak da müşteriye sunulan fiyat düşer. Bu sayede, aynı sektörde yer alan rakiplere göre fiyat avantajı elde edilir.

Mal üreten bir firmada, verimliliği etkileyen faktörler kapsamında sadece üretim ve üretimi destekleyen fonksiyonlar ele alınmamalıdır. Fire oranını düşürmek, bir işin doğru yapılma oranını arttırmak için operatörlere uygun ergonomik koşulların sağlanması gerekir [2]. Üretim bandı ve ekipman dizaynında, gürültü, titreşim, sıcaklık, duruş pozisyonu vb. çalışma ortamı koşullarında ergonomik parametrelerin ihmali çalışanları fizyolojik ve psikolojik olarak olumsuz yönde etkilediği için çalışan performansını düşürmekte, kalite hatalarının artmasını, üretim taleplerinin teslim tarihine yetiştirilememesini, işletmenin maddi kayıp yaşamasını beraberinde getirmektedir. Bu nedenle, üretim sürecinde tanımlı işlerin ergonomik risk analizi yapılmalı, insan üzerinde fiziksel zorlamaya neden olan faktörler belirlenmeli, bu faktörleri ortadan kaldırmak için gerekli düzeltici önlemler tanımlanmalıdır [3-8].

Üretim tesislerinin ve özellikle de montaj hatlarının ergonomik değerlendirmesi üzerine son yıllarda çok sayıda akademik çalışma gerçekleştirilmiştir. Zülch ve Zülch [9] U tipi montaj hatlarının gerek üretim lojistiği ve gerekse de ergonomik açıdan değerlendirilmesi için yeni bir yöntem geliştirmişlerdir. Tiacci ve Mimmi [10] ve Baykasoglu ve ark. [11] montaj hatlarının ergonomik değerlendirmesinde OCRA (Occupational Repetitive Action) endeksini kullanmışlardır. Gönen ve ark. [12] bir transformatör imalatçısının montaj hattı çalışanlarının kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarını Cornell Üniversitesi Kas İskelet Sistemi Rahatsızlık Anketinden (CMDQ) esinlenilerek oluşturulan bir anket çalışması, Hızlı Tüm Vücut Değerlendirme (REBA) Yöntemi ve Ovako Çalışma Duruşu Analiz Sistemi (OWAS) ile analiz etmişlerdir. Montaj hatlarının planlanmasında ergonomik risk faktörlerinin dikkate alındığı çalışmalar hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyen okuyucular Zare ve ark. [13] ve Manivel ve ark. [14] tarafından sunulan literatür taramalarını inceleyebilirler.

Bu çalışmada bir elektronik firmasının ana montaj hatlarının ergonomik olarak değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın gerçekleştirildiği firmada hedeflenen üretim değerlerine ulaşılamamakta ve iyileştirmelerin hangi noktalarda yapılması gerektiği araştırılmaktadır. Montaj hatlarında gerçekleştirilen gözlemlerde duruş bozukluklarına ve ergonomik tehdit oluşturabilecek diğer unsurlara rastlanmıştır. Verimlilikteki azalmanın ergonomi kaynaklı olabileceği düşünülmüştür. Somut olarak görülebilen tehditler fotoğraflanmıştır. Fotoğraflar ve firmaya ait üretim süreci bilgi gizliliği nedeniyle paylaşılmamıştır. Ancak istasyonlar hatta tanımlı iş akışına uygun sırayla incelenmiştir. Akış hakkında buradan bilgi edinilebilir.

Çalışma kapsamında 4 ana montaj hattı ergonomik olarak incelenmiş ve hangi noktalarda üretim sürelerindeki artışın kötü ergonomik koşullarla ilişkili olduğu ortaya konulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde ergonomik değerlendirme çalışması ayrıntılı olarak sunulmaktadır. Üçüncü bölümde genel bir değerlendirme yapılarak elde edilen sonuçlar tartışılmaktadır.

2. ELEKTRİK PANOLARI ÜRETEN BİR FİRMADA MONTAJ HATLARININ ERGONOMİK DEĞERLENDİRMESİ
Bu çalışmada bir elektronik firmasına ait ana montaj hatlarının ergonomik değerlendirmesi için üç aşamadan oluşan bir yaklaşım önerilmiştir. İlk aşamada firmada bulunan ana montaj hatları üç farklı ergonomik değerlendirme yöntemiyle analiz edilmiştir. İkinci aşamada ergonomik koşulları en kötü olan hat belirlenmiştir. Üçüncü aşamada, hatların katma değersiz süreleri zaman etüdü ile hesaplanmıştır. Korelasyon analizi yapılarak ergonomik koşullar ile katma değersiz süreler arasında ilişki kurulmuştur. Katma değerli süreler iş metodunda herhangi bir iyileştirme yapılmadığı takdirde azaltılamayan süreler olduğu için katma değersiz süreler üzerinden ergonomik koşulların etkisi incelenmiştir. İzleyen alt bölümlerde bu aşamalara ilişkin bilgiler sunulmaktadır.
2.1. Montaj Hatlarının Farklı Üç Yöntemle Değerlendirilmesi
Firmadaki montaj hatları üç farklı yöntemle ergonomik olarak analiz edilmiştir. Bu yöntemler, risk değerlendirme anketi, NIOSH yük kaldırma metodu ve firma tarafından kullanılan ergonomi denetim kılavuzudur. Risk değerlendirme anketindeki sorular [5]’te verilen içeriğe göre hazırlanmıştır. Anket kullanılmasının sebebi mühendislerin yaptığı değerlendirmelerin yanında operatörlerin de çalışma koşullarının değerlendirilmesinde söz sahibi olmasına imkân tanımaktır. Ergonomik değerlendirme için farklı metotlar mevcuttur. NIOSH yük kaldırma metodunun seçilme nedeni kısıtlı zaman içerisinde kolay ve doğru veri toplanmasına izin vermesidir. İzleyen alt bölümlerde bu yöntemlere ilişkin açıklamalar sunulmuştur.


2.1.1. Çalışanlara Ergonomik Risk Değerlendirme Anketinin Uygulanması
Operatörler için, atanmış olduğu iş istasyonu tasarımını, kullandığı ekipmanları, ortam koşullarını, iş yükünün vücuduna uyguladığı fizyolojik ve psikolojik baskıyı, baskının şiddetini değerlendireceği bir anket hazırlanmıştır. Anket iki bölümden oluşmaktadır.

Anketin ilk bölümü duruş değerlendirme bölümü olup ergonomik çalışmalarda sıklıkla kullanılan Cornell Musculoskeletal Discomfort Survey [15] metodundan yararlanılarak oluşturulmuştur. Bu bölümde operatörler, vücutlarının farklı bölgelerinde çalışma saatlerindeki iş yükleri nedeniyle ne sıklıkla rahatsızlık hissettiklerini değerlendirmişlerdir.

Anketin ikinci bölümünde ise firmanın kendi üretim sistemi için geliştirmiş olduğu fiziksel ergonomi direktiflerini ele alan sorular mevcuttur. Çalışanların yük kaldırma ve taşıma işlemlerini nasıl yaptıkları, vardiya boyunca hangi pozisyonda (ayakta, yarı oturur veya oturur) ve ne sıklıkla çalıştıkları, aydınlatma ve gürültü düzeyinin uygunluğu, istasyonda tanımlı cihazların fiziki zorlamaya neden olup olmaması konularında sorular sorulmuştur. Anket, dört ana montaj hattına uygulanmış ve toplamda 100 çalışan tarafından cevaplandırılmıştır. Sorular 1 ile 5 arasında puanlanmıştır. En iyi koşulu yansıtan puan 1 iken en kötü koşulu yansıtan puan 5’tir.

Her hattın ortalama anket puanı hesaplanmıştır. Ancak anket puanları hem soruların birbiri ile tutarlılığı hem de kişilerin soruları doğru/yanlış cevaplandırılması göz önüne alınmadan elde edilmiştir. Anketin iç tutarlılığını belirlemek için SPSS programı ile her hat için 0 ile 1 arasında değer alan Cronbach’s alpha [16] değeri hesaplanmıştır. Bu değerin 0,90’dan fazla olması anket güvenilirliğinin mükemmel, 0,80-0,90 arasında olması iyi, 0,70-0,80 arasında olması kabul edilebilir olduğunu göstermektedir. Her bir hat için ortalama anket puanı Cronbach’s alpha güvenilirlik katsayısı ile ağırlandırılarak ağırlıklandırılmış ortalama anket puanı elde edilmiştir. Ortalama anket puanları, Cronbach’s alpha güvenilirlik katsayıları ve ağırlıklandırılmış ortalama anket puanları Tablo 1’de verilmiştir. Tablo 1’e göre ağırlıklandırılmış ortalama anket puanı en düşük olan dördüncü hat, çalışanların ergonomik koşullarının en uygun olduğu hattır.
Tablo . Montaj hatları anket sonuçları


Montaj Hatları

Ortalama Anket Puanı

Cronbach’s Alpha Güvenilirlik Katsayısı

Ağırlıklandırılmış Ortalama Anket Puanı

HAT 1

82,95

0,866

71,84

HAT 2

52,66

0,874

46,03

HAT 3

59,42

0,767

45,58

HAT 4

52,59

0,863

45,39


2.1.2. İş İstasyonlarının NIOSH Yük Kaldırma Metodu ile Analizi
NIOSH yük kaldırma metodunda [17], bir takım parametreler dikkate alınarak kişinin yük taşıma esnasındaki duruşu değerlendirilir. Parametre değerleri matematiksel bir fonksiyonda yerine konur. Bu fonksiyon, bir kişinin günlük olarak ne kadar ağırlıkta bir yükü taşıyabileceğini hesaplar ve gerçekleşen taşıma ağırlığının tavsiye edilen yük sınırının kaç katı olduğunu LI olarak adlandırılan bir çıktı olarak verir. Bu çıktının değeri, 1 veya 1’den küçük ise kişinin taşıdığı yük ergonomik sınırlar içerisindedir ve kas-iskelet sistemine zarar vermez. Çıktı değerinin 1’den daha büyük olması durumunda ise, kaldırılan yükün ağırlığı ergonomik sınırlar içerisinde değildir ve kişinin kas-iskelet sistemine zarar verebilir.

Yöntemin kullandığı parametreler sırasıyla şunlardır:

H: Ayağın orta noktası ile yükün ağırlık merkezi arasındaki mesafe (cm)
V: Yükün ağırlık merkezi ile zemin arasındaki mesafe (cm)
D: Yükün istiflendiği nokta ile işlem göreceği tezgâh arasındaki mesafe (cm)

A: Yükü kavradıktan sonra taşıma işlemine başlarken vücudun yaptığı dönüş açısı

F: Bir vardiyadaki yük kaldırma sıklığı (Değer, metodun tablosundan seçilir)
C: Yük kavrama derecesi (Değer, metodun tablosundan seçilir)
L: Kaldırılan yükün ağırlığı (kg)

Yöntemde öncelikle “tavsiye edilen yük sınırı” olarak adlandırılan RWL (Recommended Weight Limit) değeri kilogram cinsinden aşağıdaki denklem yardımıyla bulunur:
(1)

RWL ve L değerleri kullanılarak LI değeri aşağıdaki denklemle bulunur:
(2)
Bu yöntemle, dört ana montaj hattının tüm iş istasyonları için yük kaldırma değerleri elde edilmiş ve Tablo 2’de sunulmuştur. Bu tabloya göre, birinci hattın ilk istasyonu için LI değeri 2,44’tür. Bu değer, bu istasyonda çalışan operatörün tavsiye edilen yük sınırının 2,44 katı kadar ağırlık taşıdığını göstermektedir. Burada çalışan operatörün kas ve iskelet sisteminde mesleki deformasyon gerçekleşme olasılığı yüksektir. Tabloda, vücuda binen yük bakımından en ideal koşullara sahip olan istasyonlar yeşil renk kullanılarak ve en riskli olan istasyonlar ise kırmızı renk kullanılarak gösterilmiştir.
Tablo . Montaj hatları NIOSH yük kaldırma analiz sonuçları





LI DEĞERLERİ

İSTASYON NO

HAT 1

HAT 2

HAT 3

HAT 4

1

2,44

1,679

2,523

1,653

2

0,749

1,228

2,064

1,352

3

1,923

1,492

1,487

2,599

4

0,896

0,617

1,83

5,4

5

1,359

1,164

0,708

0,188

6

1,626

2,55

0,052

1,769

7

1,673

2,716

0,041

4,433

8

4,741

1,237

1,165

0,946

9

1,232

0,148

2,171

1,542

10

0,063

0,837

0,078

0,563

11

2,48

0,454

1,906

1,248

12

¨

¨

2,41

0,049

13

¨

¨

¨

0,576

14

¨

¨

¨

1,856

15

¨

¨

¨

0,042

16

¨

¨

¨

0,061

17

¨

¨

¨

1,279

  1   2   3   4

sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

Bİr elektronik firmasinin montaj hatlarinin ergonomik analiZİ iconBİr elektronik firmasinin montaj hatlarinin ergonomik analiZİ

Bİr elektronik firmasinin montaj hatlarinin ergonomik analiZİ iconTest edilen parçalar, araca montaj için kullanılan montaj parçaları...

Bİr elektronik firmasinin montaj hatlarinin ergonomik analiZİ iconTaşıması için uygun optimum ölçülerde, ergonomik bir forma sahip,...

Bİr elektronik firmasinin montaj hatlarinin ergonomik analiZİ iconHİsse senedi Fİyat veriMLİLİĞİNİn markov ziNCİrleri İle analiZİ bist...

Bİr elektronik firmasinin montaj hatlarinin ergonomik analiZİ iconElektronik ağizdan ağiza iletiŞİM (ewom) ve turizm endüstriSİndeki...

Bİr elektronik firmasinin montaj hatlarinin ergonomik analiZİ iconUzaktan eğİTİM ÖĞrencileriNİn ergonomik profiLleri

Bİr elektronik firmasinin montaj hatlarinin ergonomik analiZİ iconProgramı, 1984 yılında kurulan MathWorks firmasının çatısı altında...

Bİr elektronik firmasinin montaj hatlarinin ergonomik analiZİ iconKonu: e fatura uygulaması yapan şirketler Elektronik Defter Uygulamasına...

Bİr elektronik firmasinin montaj hatlarinin ergonomik analiZİ icon4006 TÜBİtak bilim Fuarları Destekleme programına başvuru sürecinde...

Bİr elektronik firmasinin montaj hatlarinin ergonomik analiZİ iconTest uygulanacak kişiye bir kâğıt, bir kurşun kalem ve bir silgi...
«Bir İnsan Çiz!» demekle ona, kendiyle eş cinste veya karşı cinse ait bir resim çizebilme özgürlüğü tanınmıştır. Bu öncelik kimi...


kullanım kılavuzu





© 2000-2020
kişileri
kilavuzu.com
.. Ev